آیا تعیین بیت کوین به عنوان مهریه قانونی و شرعی است؟ (آخرین قوانین ارز دیجیتال در سند ازدواج)
مدتی است که خبر ثبت یک مهریه عجیب در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود؛ زوج جوانی که در زمان نگارش عقدنامه، به جای سکه بهار آزادی، بیت کوین (ارز دیجیتال) را به عنوان مهریه عروس تعیین کردند.
این خبر جنجالی، بلافاصله فضای رسانهای و حقوقی کشور را تحت تاثیر قرار داد و این سوال اساسی را به وجود آورد: آیا اصولاً از نظر قوانین جمهوری اسلامی ایران و شرع اسلام، تعیین رمز ارزها به عنوان مهریه صحت دارد یا باطل است؟
در این مقاله تخصصی، ابعاد حقوقی، شرعی و آخرین بخشنامهها و نظرات مقامات قضایی را در رابطه با مهریه بیت کوین و ارزهای دیجیتال بررسی میکنیم.
بررسی مهریه از نظر قانون مدنی؛ چه چیزهایی را میتوان مهریه قرار داد؟
برای درک بهتر موضوع، ابتدا باید به قانون مدنی ایران مراجعه کنیم. طبق ماده ۱۰۷۸ قانون مدنی:
«هر چیزی را که مالیت داشته و قابل تملک نیز باشد، میتوان مهر قرار داد.»
بنابراین، برای اینکه چیزی بتواند به عنوان مهریه در عقدنامه ثبت شود، باید ۳ شرط اساسی داشته باشد:
- مالیت داشته باشد: یعنی در عرف جامعه دارای ارزش اقتصادی و دادوستد باشد.
- قابل تملک باشد: یعنی زن بتواند مالک آن شود و قابلیت انتقال به غیر را داشته باشد.
- معلوم و معین باشد: مقدار، جنس و صفت آن کاملاً مشخص باشد.
نظر موافقان: چرا برخی وکلا بیت کوین را به عنوان مهریه قانونی میدانستند؟
در روزهای نخست انتشار این خبر، برخی از وکلای پایه یک دادگستری معتقد بودند که ارزهای دیجیتال به دلیل دارا بودن ارزش اقتصادی و امکان خرید و فروش، واجد شرایط مهر هستند.
استدلال این گروه از کارشناسان حقوقی به شرح زیر بود:
- داشتن ارزش مبادلاتی: از آنجا که بیت کوین در بازارهای جهانی و حتی داخلی خرید و فروش میشود و افراد در قبال آن پول پرداخت میکنند، دارای «مالیت» است.
- امکان تملک: انتقال بیت کوین از کیف پول دیجیتال (Wallet) زوج به زوجه امکانپذیر است، پس شرط «قابلیت تملک» را دارد.
- بنابراین، از نظر این دسته از حقوقدانان، ثبت آن همانند ثبت یک شاخه گل، ملک یا سکه، مانع قانونی و شرعی نداشت.
نظر مخالفان و موضع رسمی قوه قضاییه: چرا تعیین بیت کوین برای مهریه باطل است؟
با وجود استدلالهای فوق، مقامات عالی قضایی موضع متفاوتی اتخاذ کردند. طبق اعلام رسمی دادستان مرکز وکلای قوه قضاییه، تعیین بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال به عنوان مهریه شرعاً و عرفاً باطل است.
دلایل ابطال مهریه ارز دیجیتال از نظر قوه قضاییه:
- عدم رسمیت قانونی ارزهای دیجیتال در ایران: خرید، فروش و مبادلات رمزارزها در سیستم بانکی و مالی رسمی کشور به عنوان یک پول یا دارایی قانونی پذیرفته نشده است.
- شبهه قمار و غیرقانونی بودن درآمد حاصل از آن: از نظر برخی مقامات قضایی، به دلیل عدم وجود پشتوانه و نوسانات شدید خارج از کنترل، معاملات این حوزه جنبه قانونی رسمی ندارد.
- عدم امکان توقیف و اجرای احکام: در صورت مطالبه مهریه از سوی زوجه و امتناع زوج از پرداخت، قوه قضاییه و اداره ثبت اسناد نمیتوانند کیف پول دیجیتال (توقیف سیستمی رمز ارز) را مانند حساب بانکی یا ملک توقیف کنند.
نتیجه حقوقی مهم: اگر در عقدنامهای بیت کوین به عنوان مهر تعیین شود، به دلیل باطل بودن این مهر، سند ازدواج باطل نمیشود؛ بلکه اصطلاحاً «مهر باطل» بوده و طبق قانون، به زوجه «مهرالمثل» (مهر متناسب با جایگاه و شان زوجه) تعلق خواهد گرفت.
نگاهی به تاریخچه مهریه: از ایران باستان تا مهریههای عجیب امروزی
برخلاف تصور عموم، سنت مهریه تنها متعلق به دوران پس از اسلام نیست. بررسی اسناد و قوانین دوران ایران باستان (عهد زرتشت) نشان میدهد که زنان ایرانی در آن دوران نیز دارای حقوق مالی مشخصی در زمان ازدواج بودند و حتی حق درخواست مهر به صورت «عندالمطالبه» را داشتند.
در دهههای اخیر، جامعه ایران شاهد تغییرات عجیبی در فرهنگ مهریه بوده است؛ از ثبت مهریههای عاشقانه مانند «هزار بوسه» و «بال مگس» تا مهریههای مدرن و تکنولوژیک نظیر «بیت کوین». با این حال، مشاوران خانواده و روانشناسان تاکید دارند که مهریههای نامتعارف و سنگین، نه تنها ضامن بقای خانواده نیستند، بلکه در شرایط بحرانی، حواشی و تنشهای رابطه را دوچندان میکنند.
جمعبندی و توصیه حقوقی
اگر در آستانه ازدواج و ثبت عقد رسمی هستید، توصیه میشود از تعیین داراییهایی که وضعیت قانونی آنها در کشور مبهم یا غیرقانونی است (مانند ارزهای دیجیتال، اکانتهای مجازی، یا تعهدات غیرقابل انجام) به عنوان مهریه خودداری کنید. انتخاب یک مهریه معقول، قانونی، قابل ارزیابی به ریال و قابل توقیف در مراجع قانونی (مانند سکه بهار آزادی، ملک یا وجه نقد)، بهترین راه برای حفظ حقوق قانونی طرفین است.
تالارهای پیشنهادی
مقالات مشابه
آخرین دیدگاهها
نظرات کاربران
من خاطره خواستگاری خودمو هیچ وقت فراموش نمیکنم واقع دختر برای پدر خیلی مهم همون جلسه اول وقتی پدر عروس، برعکس سایر مراسم ها که میگن در خواستگاری پدر عروس ممکن از داماد سوالات زیادی بپرس، در سکوت کاملا داشت من و برنداز میکرد:) اصلا چیزی نمیگفت! با خودم گفتم یا خدا مخالف! تا لحظه ای که مادرم خواست برای صحبت های ابتدای اجازه بگیره، بلاخره نطق پدر جان باز شد😂😂 گفت قبل از اینکه این دوتا صحبت کنن، میخوام چند کلمه ای خصوصی با آقا پسر شما صحبت کنم. هیچ دیگه اونجا به خودم گفتم همونطور که مخ دخترشو زدی مخ باباشم بزن!!!!!! بماند که چه صحبت های کردیم اما همچیز راضی کننده بود
هفته گذشته عروسی یکی از دوستانم توی الوین بودخیلی از فضای عمارت لذت بردم به نظرم فضاهای مختلفی که برای اجرای مراسم داشتن خیلی زیبا و منحصر به فرد بود من که لذت بردم
باسلام قیمت منوی یک با ورودی چقدر میشه یعنی هزینه برای ۱۲۰ مهمان چقدر میشه سپاسگزارم
هفته گذشته عروسی یکی از دوستانم توی الوین بودخیلی از فضای عمارت لذت بردم به نظرم فضاهای مختلفی که برای اجرای مراسم داشتن خیلی زیبا و منحصر به فرد بود من که لذت بردم
صرفا بلد هستن خوب صحبت کنن از لحاظ رسیدگی، و برنامه ریزی مراسم به شدت ضعیف بود و علی رقم ادعای برگزاری خوب مراسمات در پذیرایی و برنامه ریزی مراسم به شدت ضعیف بودن
هفته گذشته عروسی یکی از دوستانم توی الوین بودخیلی از فضای عمارت لذت بردم به نظرم فضاهای مختلفی که برای اجرای مراسم داشتن خیلی زیبا و منحصر به فرد بود من که لذت بردم
سلام مراسم ما ۱۴۰۵.۳.۱۵ بود بهترین شب زندگیم بود که این شبو مدیون اقای مولایی مدیریت عمارت سام هستم هر چیزی که تو ذهن ما بود؛ هر چیزی که خواسته بودیم همون کار برای ما شده بود بیشتر از قولی که به ما داده بودن انجام دادن خدارو شکر که قبل مراسم با اقای مولایی اشنا شدم که مراسمم خیلی عالی شد باز زمان برگرده به عقب انتخاب من و همسرم حتما عمارت سام هستش تشکر فراوان از جناب مولایی عزیز 🌹🌹
هفته گذشته عروسی یکی از دوستانم توی الوین بودخیلی از فضای عمارت لذت بردم به نظرم فضاهای مختلفی که برای اجرای مراسم داشتن خیلی زیبا و منحصر به فرد بود من که لذت بردم
یکی از بهترین تالار هایی بود که تجربه داشتیم و از رفتار پرسنل که نگم براتون واقعا خوش رفتار و خوش برخورد بودن