فرهنگ ازدواج در چین

با توجه به وسعت جغرافیایی چین و حضور اقلیت‌های قومی متعدد، مراسم ازدواج در این کشور به یک شکل واحد برگزار نمی‌شود و آداب و رسوم ازدواج در چین ممکن است از منطقه‌ای به منطقه دیگر متفاوت باشد. با این حال، در بیشتر نقاط چین مراسم عروسی به سبک سنتی، پرجنب‌ و جوش، رنگارنگ و باشکوه برگزار می‌شود و حال‌ و هوای خاصی دارد.

در این مطلب از تالارکده، به بررسی آداب و  رسوم و فرهنگ ازدواج در چین می‌پردازیم تا با جزئیات این مراسم‌های خاص آشنا شوید.

آشنایی با فرهنگ ازدواج در چین

عروسی چینی ها مانند سایر نقاط دنیا از سنت های دیرینه و باستانی کشور خود پیروی می‌کند و ازدواج طی مراحل مختلفی شکل می‌گیرد اما انتخاب اینکه کلیه این مراحل ازدواج انجام بگیرد یا نه، به انتخاب های عروس داماد بر می‌گردد. معمولا ازدواج در چین از دو بخش اصلی تشکیل می شود:

مراسم چای چینی ( فقط برای خانواده عروس داماد )

وضیافت چینی برای تمام مهمانان و خانواده ها برگزار می‌شود. در ادامه به معرفی مراحل ازدواج در چین می پردازیم.

مراسم نامزدی چینی

در فرهنگ چینی، مرسوم است که داماد پیش از برگزاری مراسم عروسی، هدایای نامزدی را با هدف خواستگاری رسمی به خانواده عروس پیشکش کند. این هدایا شامل جواهرات طلا، شمع‌هایی با طرح اژدها و ققنوس، برگ چای، دانه‌های کنجد، شراب یا آبمیوه تخمیر شده هستند. هدیه نامزدی نماد رفاه، ثروت و خوش‌ شانسی است.

خانواده عروس نیز به‌ عنوان پاسخ مثبت به خواستگاری، نیمی از هدایای داماد را به او برمی‌گردانند و از این طریق تمایل خود را برای خویشاوندی و برقراری یک رابطه خوب با خانواده داماد نشان می‌دهند.

انتخاب تاریخ عروسی

در فرهنگ چینی، تاریخ روز عروسی به‌ طور تصادفی انتخاب نمی‌شود. بسیاری از زوج‌ها برای انتخاب یک تاریخ خوش‌ یمن با یک پیشگو، فالگیر، راهب یا استاد فنگ‌ شویی مشورت می‌کنند. علامت زودیاک این زوج چینی و جزئیات تاریخ تولد خصوصاً تاریخ تولد عروس نقش مهمی در انتخاب مناسب‌ ترین روز برای برگزاری مراسم عروسی دارند.

دعوت نامه و کارت عروسی چینی

کارت دعوت عروسی چینی معمولاً قرمز رنگ با حروف طلایی است، که ترکیب این دو رنگ نماد خوشبختی است. متن کارت شامل تاریخ برگزاری مراسم، تاریخ تولد و نام عروس و داماد و والدینشان است. همچنین جزئیات محل و زمان سرو شام و نوشیدنی نیز در کارت ذکر می‌شود. برای مهمانانی که با فرهنگ و آداب‌ و رسوم چینی آشنا نیستند، یک بسته قرمز به همراه کارت دعوت ارسال می‌شود تا آنها را با رسوم و معانی نمادها آشنا کند.

لباس عروس چینی

در سنت‌های قدیمی چین، عروس در روز عروسی لباسی قرمز رنگ به نام «چیپائو» (Qipao) به تن می‌کرد و صورت خود را با چادری قرمز می‌پوشاند. در فرهنگ چینی، رنگ قرمز نماد شادی، خوشبختی و خوش‌ شانسی است. امروزه اما در بسیاری از مراسم‌های مدرن، عروس ابتدا لباس سفید عروس می‌ پوشد و سپس در طول مراسم، یک لباس مجلسی دیگر برای ادامه جشن انتخاب می‌کند.

حتی برخی عروس‌ها در پایان شب و هنگام بدرقه مهمانان، لباس سومی نیز به تن می‌کنند تا مراسم‌شان با تنوع و شکوه بیشتری همراه باشد.

آماده‌ سازی تخت ازدواج

مراسم آماده‌ سازی تختخواب عروس و داماد، که به “An Chuang” معروف است، باید دو تا سه روز قبل از عروسی و در روز و ساعتی خوش‌ یمن برگزار شود. این سنت معمولاً توسط یکی از زنان خوش‌ یمن فامیل انجام می‌شود. در فرهنگ چینی، زن خوش‌ یمن زنی است که دارای پدر و مادر، همسر، فرزند و نوه باشد.

در این مراسم، تختخواب عروس و داماد با ملافه و بالش‌های جدید قرمزرنگ و ترکیبی از میوه‌های خشک مانند چشم اژدها، خرمالو، خرما و آجیل تزئین می‌شود. این ترکیب نماد یک ازدواج شیرین و طولانی است که با نعمت و برکت و آرزوهای خوب همراه است. جالب توجه اینکه در فرهنگ عروسی چینی، هیچ‌ کس قبل از عروس و داماد حق نشستن یا خوابیدن روی این تخت را ندارد.

مراسم شانه زدن مو در عروسی چینی

مراسم شانه زدن مو، شب قبل از عروسی انجام می‌شود و نماد ورود عروس و داماد به مرحله جدیدی از بزرگ‌ سالی است. در این مراسم، عروس و داماد بدنشان را با برگ‌های پوملو (نوعی میوه از خانواده مرکبات) تمیز می‌کنند تا انرژی‌های منفی را از خود دور کنند و سپس لباس و کفش راحتی قرمز رنگ می‌پوشند. عروس در مقابل یک آینه یا پنجره می‌نشیند، درحالی‌که داماد رو به فضای داخلی خانه می‌نشیند.

والدین آنها یک جفت شمع مخروطی شکل قرمز، قیچی، عود، یک خط کش چوبی، یک شانه و نخ قرمز با برگ درخت سرو تهیه می‌کنند. همانند مراسم تزئین تخت‌خواب عروس و داماد، یک زن خوش‌یمن و خوش‌اقبال عود و شمع‌ها را روشن کرده و مراسم شانه کردن موها را آغاز می‌کند. او درحالی‌که موهای عروس و داماد را شانه می‌زند، برایشان دعای خوشبختی می‌خواند.

رنگ‌ ها  و نمادهای خوشبختی در عروسی چینی

رنگ قرمز و طلایی در دکوراسیون مراسم عروسی چینی نقش برجسته‌ای دارند. رنگ قرمز نماد عشق، موفقیت، خوشبختی، رفاه، شانس، باروری، افتخار و وفاداری و رنگ طلایی نماد ثروت است.

نماد خوشبختی دوگانه از دو کاراکتر چینی یکسان به معنی خوشی و لذت تشکیل می‌شود و در تمامی عروسی‌های چینی دیده می‌شود. این نماد می‌تواند به‌ عنوان دکور سنتی به نمایش گذاشته شود. در این دکور، از گل رز قرمز تازه به‌عنوان آویز در مراسم چای یا برای نورپردازی نئونی در مهمانی بعد از مراسم عروسی استفاده می‌شود.

سایر نمادهای خوش‌یمن عبارت‌اند از اژدها، ققنوس و اردک‌های نژاد ماندرین که نشان‌ دهنده شادی و وفاداری هستند.

کارناوال برای بردن عروس

با وجود مدرن شدن مراسم‌های عروسی چینی، مراسم رفتن به خانه عروس برای برداشتن او هنوز یکی از رسومات پایدار در فرهنگ عروسی چینی است. در این مراسم، آتش‌ بازی، طبل و گونگ‌ کوبی و حتی اجرای رقص توسط گروهی که لباس‌  هایی به شکل شیر پوشیده‌اند، انجام می‌شود. معمولاً یک کودک به همراه داماد در جلوی موکب راه می‌رود. حضور کودک نمادی از باروری است.

آزمایش کردن داماد در عروسی چینی

در جشن‌های عروسی چینی، برجسته‌ترین نکته “بازی‌های در” یا “Chuangmen” است. این بازی‌ها که توسط ساقدوش‌های عروس طراحی می‌شوند، به‌ عنوان آزمونی برای سنجش عزم و اراده داماد در ازدواج با عروس و جلب رضایت خانواده او انجام می‌شوند.

مراحل بازی‌های “Chuangmen” متفاوت است و شامل تست‌هایی برای شناخت داماد از عروس می‌باشد. داماد باید با پاسخ دادن به سوالاتی درباره عروس نشان دهد که او را خوب می‌شناسد. سایر مراحل شامل خوردن غذاهای بسیار تند، شور، تلخ یا شیرین است تا داماد آمادگی و توانایی ورود به هر مرحله از زندگی مشترک را اثبات کند. یکی از این بازی‌ها شامل سنجش آستانه تحمل درد داماد است.

در بازی دیگری، داماد باید یک پاکت قرمز حاوی وجه نقد را به ساقدوش‌های عروس تحویل دهد تا آنها عروس را به او تسلیم کنند. چالش نهایی شامل پیدا کردن لنگه‌کفش گم‌شده عروس و پوشیدن آن به‌پای اوست. سپس داماد باید عروس را به اتاق نشیمن برای اجرای مراسم چای چینی ببرد. در پایان، تنها در صورت پیروزی در همه مراحل این چالش‌ها، داماد مجوز ورود به اتاق عروس را دریافت خواهد کرد.

مراسم چای چینی و قدردانی از والدین

مراسم چای چینی یا “Ging Cha” یکی از رسوم ضروری در عروسی‌های چینی است. در این مراسم، عروس و داماد به والدین خود به خاطر عشق، حمایت و زحماتشان تشکر و قدردانی می‌کنند و احترام می‌گذارند. این مراسم می‌تواند در یک مکان مشخص یا به‌طور جداگانه در خانه عروس و داماد برگزار شود. برای این مراسم از یک فنجان چای قرمز با نماد خوشبختی دوگانه استفاده می‌شود. چای سیاه با میوه لونگان خشک، دانه‌های نیلوفر آبی و خرمای قرمز شیرین می‌شود.

یکی از ساقدوش‌های عروس یا یک زن خوش‌یمن، فنجان چای را به عروس و داماد که زانو زده یا در حالت تعظیم هستند، و به والدینشان می‌دهد. ابتدا چای برای خانواده داماد سرو می‌شود و از آنها با عبارت “لطفاً چای را بنوشید” پذیرایی می‌شود.

پس از نوشیدن جرعه‌ای از چای، یک پاکت قرمز حاوی وجه نقد یا جواهرات طلا به عروس و داماد هدیه داده می‌شود تا خوشامد گویی و ورود عروس و داماد به خانواده جدید را جشن بگیرند. سپس عروس و داماد برای پدربزرگ و مادربزرگ پدری، عمو و عمه‌ها و سپس خواهر و برادرهای متأهل و بزرگشان چای سرو می‌کنند و این مراحل را برای اقوام مادری نیز تکرار می‌کنند.

ضیافت یا مهمانی اصلی عروسی چینی

این مراسم شامل منوی شام خاصی است که با غذاهای نمادین و خوش‌یمن تهیه می‌شود. غذاهایی مانند ماهی که نماد فراوانی است، خوک شیرخوار به عنوان نماد پاکی عروس، و بشقابی از مرغ یا اردک که نمایانگر صلح و وحدت هستند، در این مراسم سرو می‌شود. همچنین، دسر دانه نیلوفر آبی که به بارداری اشاره دارد، از دیگر آیتم‌های مهم است.

در اواسط مراسم، عروس لباس عروس قرمز بلند خود را می‌پوشد و عکس‌های کودکی عروس و داماد به‌صورت “Slideshow” نمایش داده می‌شود. در پایان شب، نوشیدنی “Yam Seng” برای جشن و تبریک به داماد به خاطر پیوند با عروس سرو می‌شود.

سه روز پس از مراسم، عروس و داماد به خانه والدین عروس می‌روند. خانواده عروس با برگزاری یک مهمانی کوچک از آنها استقبال می‌کنند و داماد نیز باید به‌عنوان هدیه، یک خوک کباب شده به مهمانی بیاورد.

رسم عجیب ازدواج در چین

یکی از رسوم جالب و قدیمی در ازدواج‌های چینی، که مشابه آن در گذشته در ایران نیز وجود داشت، عدم ملاقات عروس و داماد تا روز عروسی است. طبق سنت‌های قدیمی چینی، توافق اولیه ازدواج بین خانواده‌های عروس و داماد انجام می‌شود و خود دختر و پسر از این موضوع بی‌اطلاع هستند. سپس عروس به‌دقت آماده و آراسته می‌شود و در اتاقی با درهای قفل‌شده نگهداری می‌شود.

بر اساس این سنت، هیچ‌کس حق ندارد قبل از داماد، عروس را ملاقات کند. در روز عروسی، داماد کلید اتاق را دریافت کرده و در را باز می‌کند تا عروس را ببیند. اگر داماد از ظاهر عروس راضی باشد، مراسم ازدواج ادامه می‌یابد؛ در غیر این صورت، او می‌تواند مراسم را ترک کرده و ازدواج لغو شود.

در برخی مناطق چین، رسمی جالب و متفاوت وجود دارد که بر اساس آن عروس باید از سی روز پیش از مراسم ازدواج، هر روز یک ساعت گریه کند. در ده روز پایانی، مادر و مادربزرگ عروس نیز به او می‌پیوندند و همگی با هم اشک می‌ریزند. باور مردم بر این است که این گریه‌ها نمادی از بدرقه دوران مجردی و پیش‌زمینه‌ای برای خوشبختی و موفقیت در زندگی مشترک هستند.

یکی دیگر از رسوم عجیب ازدواج در چین این است که داماد باید با سه تیر بدون سرنیزه به سمت عروس شلیک کند. البته این تیرها هیچ خطری برای عروس ندارند و جنبه نمادین دارند. پس از شلیک، داماد تیرها را جمع کرده و آن‌ها را از وسط می‌شکند تا نشان دهد عشق و پیوندشان ابدی و گسست‌ ناپذیر است.

سبک پوشش مهمانان در مراسم عروسی چینی

در مراسم عروسی چینی، رنگ لباس مهمانان بسیار مهم‌تر از مدل آن است. مشابه عروسی‌های غربی که مهمانان نباید لباس سفید بپوشند تا عروس در مرکز توجه باشد، در عروسی چینی نیز این قاعده وجود دارد. عروس در برخی لحظات مراسم لباس قرمز به تن می‌کند؛ بنابراین مهمانان باید از پوشیدن لباس قرمز خودداری کنند تا عروس با لباس قرمز در مرکز توجه باقی بماند.

لباس‌های تیره‌رنگ مانند آبی پررنگ، سیاه و خاکستری نیز توصیه نمی‌شوند؛ زیرا این رنگ‌ها در فرهنگ چینی نماد بدشانسی، مرگ یا عزاداری هستند. مهمانان معمولاً لباس‌هایی با رنگ‌های گرم مانند بنفش، هلویی و صورتی را برای مراسم انتخاب می‌کنند. این رنگ‌ها نماد آغاز زندگی جدید، شادی و خوش‌یمنی هستند و به همین دلیل برای پوشیدن در عروسی چینی بسیار مناسب‌اند.

برخی از مهمترین قوانین ازدواج در چین

• در چین، سن قانونی ازدواج برای مردان معمولاً ۲۲ سال و برای زنان ۲۰ سال تعیین شده است. برخی استان‌ها ممکن است قوانین دقیق متفاوتی داشته باشند، اما این حداقل‌ها در سطح ملی مرسوم است.
• یکی از اصول پایه‌ای قانون ازدواج در چین این است که هر دو طرف — زن و مرد — باید رضایت کامل برای ازدواج داشته باشند. ازدواج اجباری ممنوع است.
• افراد نزدیک خویشاوندی نزدیک (مثل خواهر و برادر، والدین و فرزند) اجازه ازدواج به صورت قانونی را ندارند. قوانین برای تعریف دقیق سطح خویشاوندی متفاوت است، ولی این نوع ازدواج‌ها معمولاً غیرقانونی‌اند.
• برای اینکه ازدواج در چین به رسمیت شناخته شود، باید در دفاتر ثبت ازدواج یا موسسات مربوطه به صورت قانونی ثبت شود. ازدواج‌های صرفاً عرفی یا مذهبی بدون ثبت رسمی معمولاً حقوق قانونی کامل برای زن و شوهر ایجاد نمی‌کنند.
• قوانین مربوط به اموال مشترک و حقوق مالی زن و شوهر پس از ازدواج وجود دارد. در صورت طلاق، اموال مشترک باید بر اساس سهم مشترک تقسیم شوند، مگر اینکه پیش از ازدواج توافق دیگری شده باشد.