جزئیات بررسی طرح موسوم به مهریه در شورای نگهبان

طرح اصلاح قانون مهریه که پیش‌تر در مجلس تصویب شده بود، با ایرادات شرعی و ابهامات حقوقی شورای نگهبان مواجه شد و برای اصلاح به مجلس بازگشت. یکی از مهم‌ترین ایرادات شورای نگهبان، تعیین سقف ۱۴ سکه برای برخورداری از ضمانت اجرای مقرر در قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی است. بنابراین، برخلاف برخی برداشت‌ها، مهریه ۱۴ سکه‌ای هنوز به قانون نهایی و لازم‌الاجرا تبدیل نشده است.

ایراد شورای نگهبان به سقف ۱۴ سکه چیست؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های نظر شورای نگهبان در مورد اصلاح قانون مهریه به تعیین عدد ۱۴ سکه مربوط می‌شود.

طبق مصوبه مجلس، وصول مهریه تا ۱۴ سکه مشمول مقررات ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی می‌شد و درباره مبلغ مازاد بر آن، توانایی مالی زوج ملاک پرداخت قرار می‌گرفت.

اما شورای نگهبان اعلام کرده است که در اعمال این ضمانت اجرا، توانایی یا ناتوانی واقعی بدهکار در پرداخت دین باید ملاک قرار گیرد و تعیین یک سقف عددی مانند ۱۴ سکه نمی‌تواند جایگزین این معیار شود.

بر این اساس، اگر زوج توانایی پرداخت بدهی خود را داشته باشد، صرف بیشتر بودن مهریه از ۱۴ سکه نباید موجب از بین رفتن ضمانت اجرای وصول بخش مازاد شود.

از طرف دیگر، اگر مرد واقعاً توانایی پرداخت مهریه را نداشته باشد و این موضوع برای دادگاه مشخص شود، نباید فقط به دلیل پرداخت نکردن مهریه زندانی شود.

به همین دلیل، شورای نگهبان با این بخش از مصوبه که ضمانت اجرای مهریه را به ۱۴ سکه محدود می‌کرد مخالفت کرده است. از نظر شورا، ملاک اصلی باید توانایی واقعی فرد برای پرداخت مهریه باشد، نه اینکه مهریه کمتر یا بیشتر از ۱۴ سکه است.

۴ ایراد اصلی شورای نگهبان به طرح جدید مهریه

بررسی گزارش رسمی شورای نگهبان نشان می‌دهد چهار محور اصلی در ایرادات و ابهامات مطرح‌شده اهمیت بیشتری دارند:

• نظارت الکترونیکی نباید تنها راه برخورد با بدهکار باشد
• تعیین سقف ۱۴ سکه مورد ایراد شورای نگهبان است
• قوانین مربوط به نظارت الکترونیکی باید دقیق‌تر باشد
• وضعیت پس گرفتن اموال و هدایا باید روشن‌تر شود

نظارت الکترونیکی نباید تنها راه برخورد با بدهکار باشد

در مصوبه مجلس پیش‌بینی شده بود که در برخی بدهی‌ها مانند مهریه، به‌جای زندان از نظارت الکترونیکی استفاده شود. شورای نگهبان به این بخش ایراد گرفته است؛ زیرا ممکن است فرد توانایی پرداخت بدهی خود را داشته باشد، اما عمداً از پرداخت آن خودداری کند. در چنین شرایطی، محدود کردن برخورد قانونی فقط به نظارت الکترونیکی مناسب نیست.

تعیین سقف ۱۴ سکه مورد ایراد شورای نگهبان است

یکی از مهم‌ترین ایرادات به سقف ۱۴ سکه مربوط می‌شود. شورای نگهبان معتقد است در تعیین نحوه وصول مهریه باید توانایی واقعی فرد برای پرداخت در نظر گرفته شود، نه اینکه مهریه کمتر یا بیشتر از ۱۴ سکه باشد.

بنابراین، اگر مرد توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد، بیشتر بودن آن از ۱۴ سکه نباید مانع اجرای ضمانت‌های قانونی برای دریافت مهریه شود.

قوانین مربوط به نظارت الکترونیکی باید دقیق‌تر باشد

شورای نگهبان درباره نحوه اجرای نظارت الکترونیکی نیز ابهاماتی مطرح کرده است. برای مثال باید مشخص شود محدوده رفت‌وآمد فرد چگونه تعیین می‌شود، در صورت خروج از محدوده چه اتفاقی می‌افتد و اگر فرد به دلیل موجهی مانند مراجعه ضروری به پزشک از محدوده خارج شود، چه تصمیمی گرفته خواهد شد.

وضعیت پس گرفتن اموال و هدایا باید روشن‌تر شود

یکی دیگر از ابهامات شورای نگهبان مربوط به بخشی از مصوبه است که درباره بازگرداندن حقوق مالی، اموال یا هدایای دریافت‌ شده از سوی زن صحبت می‌کند. از نظر شورا، باید دقیق‌تر مشخص شود چه اموالی، در چه شرایطی و بر اساس چه ضوابطی قابل بازگرداندن هستند.

با ایراد شورای نگهبان، طرح مهریه در شکل فعلی نهایی و قابل اجرا نیست و برای اصلاح دوباره به مجلس بازمی‌گردد. مجلس باید ایرادات مطرح‌ شده، از جمله موضوع سقف ۱۴ سکه و نحوه اجرای نظارت الکترونیکی را بررسی و اصلاح کند. سپس مصوبه اصلاح‌ شده دوباره برای تأیید به شورای نگهبان ارسال می‌شود.

بنابراین در شرایط فعلی، نمی‌توان گفت مهریه به ۱۴ سکه کاهش پیدا کرده یا قانون جدید مهریه اجرایی شده است. باید منتظر اصلاح مصوبه در مجلس و طی شدن مراحل قانونی آن بود. تالارکده نیز آخرین تغییرات این طرح را پس از انتشار اخبار رسمی به‌روزرسانی خواهد کرد.